Rumkale'nin, turizme kazandirilmasi amaciyla baslatilan kazi ve restorasyon çalismalari sürüyor. Çalismalar bittiginde Rumkale’nin tarih, doga ve inanç turizmi açisindan cazibe merkezi olmasi bekleniyor.

Firat ve Merzimen kiyilarindan itibaren dimdik yükselen sarp kayaliklarla çevrili yüksek bir tepe üstüne kurulmus olan Rumkale’nin M.Ö.855 yilinda yapildigi tahmin ediliyor.

Rumkale

M.Ö.855 yilinda Asur Krali III. Salmanassar tarafindan alindigi zaman Sitamrat adini tasiyordu. Yunanlilar bunu degistirerek Urima adini koydular. Süryaniler ise Kal'a Rhomeyta ve Hesna dhe Romaye adlarini kullanmislar. Sehir Araplarin eline geçtikten sonra Kal'at ül Rum adini almistir. Il.yüzyilda Bizanslilar Halfeti’ye Romaion Koyla adini vermislerdir. 1290 yilinda Esref komutasindaki Misir ordusu Halfeti'yi yeniden ele geçiriyor ve ona Kal'at ül müslimin adini veriyordu. 1516 yilinda zamanin akisi degisir. Mercidabik savasini kazanan Osmanlilar Halfetiyi de ele geçirir. Osmanlilar ilk kez bu dönemde kente Kale-i Zerrin (Altin Kale), Urumgala ve giderek Rumkale demeye baslamistir.

Hz. Isa'nin havarilerinden Jhonnes'in , Roma döneminde Rumkale'de kayadan oyma bir odada Incil'in nüshalarini çogalttigi rivayet edilir. 1113 te III. Grogories Rumkale’ye Baspiskoposluk makamini tasiyarak stratejik kimliginin yani sira önemli bir dini merkez olmasina da yol açmistir. 120x200 metre ebatlanndaki dikine kesilerek ulasilmasi zorlastirilan dogal kaya platform üzerine oturtulmustur. Sur duvari düzgün kesilmis kalker kesme tas bloklariyla insa edilmistir. Kalenin kuzey ve dogu surlarinda 7 burç yer almaktadir. Güney yönde yer alan kayalik uzanti XII. Yy.da oyularak hendek haline getirilmistir. Kaleye dogu ve bati yönden olmak üzere iki ana giris kapisiyla girilmektedir. Bati yöndeki kapiya Merzimen çayi üzerindeki köprüden ulasilmaktaydi. Kapidan girildikten sonra dogal kapiya uygun kademeli olarak yapilan burçlara açilan 3 ayri kapidan geçilip iç kaleye girilebilmektedir. Firat nehrine bakan dogu kapisina ancak nehir geçildikten sonra ulasilabilinmektedir. Böylece kalenin kendine özgü savunma sistemi olusmustur.